2026-чы джыл июлну 1-де Пятигорск епархияны Джаш телю аралыгъында «Практические аспекты реализации новых законодательных нормы в сфере сохранения объектов культурного наследия» деген регионла арасы конференция болуб етдю, ол 2002-чи джыл мартны 1-ден кючюне кирген 07.06.2025 № 142-Ф3 федерал закон бла 2026-чы джыл.
Форумгъа Ставрополь крайны, Къарачай-Черкес эмда Къабарты-Малкъар Республикаланы культура байлыкъ объектлерин сакълау бла кърал сакълауну Юсюнден Управлениелени башчылары эмда келечилери, музей джамагъат бла динчилени келечилери да джыйылдыла. Форумгъа къошулгъанлагъа алгъыш сезле Бла Пятигорске бла Черкесскени архиепископу Феофилакт селешди:
"Бюгюн биз Шимал Кавказ федерал округну ара шахары Пятигорск шахарда уллу конференциягъа, эсгертмелени, культура байлыкъны объектлерин сакълау бла байламлы борчла бла проблемаланы сюзерге джыйылгъанбыз.
Ала къургъакъ статистикада алай эшитиледиле, алай аны бла бирге бу джерле мингле бла миллионлагъа табыныу джерле эмда тилек этиу джерле боладыла. Ала бизни клисаларыбыздыла, ала бизни сыйлы джерлерибиздиле, ала буруннгу заманладыла, аланы ичинде бизге дин тутхан ата-бабаларыбыздан джетгендиле.
Мен акъыл этгеннге кёре, бир кишиге да джангы борч тюлдю, алай а ол эсгертмелени ол халда сакълауну борчу алгъынча къалады, анда ала бизни барыбызны да къууандырыб къоймай, дагъыда уллу саугъа болуб алгъан мюлкюбюзню юсюнден ашхы эсибизге шагъатлыкъ болургъа боллукъ эдиле», - дегенди Архипастырь.
Бюгюнлюкде Пятигорск епархияны джеринде х-дан ХХ-чы ёмюрлени ал кёзюуюне дери тюрлю-тюрлю историялы кёзюуледе ишленнген 20 культура байлыкъ объект орналгъанды. Бютеу эсгертмеле кеслерича энчидиле, ачыкъ архитектура сыфатлыдыла эмда Шимал Кавказда храм къурауну ёсюмюню историялы кёзюулерин кёргюзедиле. Баш докладны Ставрополь крайны культура байлыкъны объектлерин сакълау бла кърал сакълауну юсюнден управлениясыны тамадасыны орунбасары Терещенко Александр Васильевич этди.
Профессионал сюзюуню баш темасы профильли законодательствогъа жангылыкъла болгъандыла. Джангыртылгъан закон энди «культура байлыкъны объектини магъанасы бла байламлы ишле»деген ангыламны къошады. Быллай ишлеге объектни техника, санитар эмда от тюшюуге къаршчы халда сакълауну санайдыла. Ала сакълауну юсюнден ишлеге саналмайдыла (реставрация, консервация, эсгертмени ремонт этиу эмда джарашдырыу) эмда сакълауну предметине, тыш сыфатына, объём-планировка эмда конструктив оноулагъа заран салмайдыла.
Закон быллай ишлени бардырыуну женгиллетилген низамы тохташдырылгъанды. Эркинлик алыр орнуна, иеси энди кесини планларыны юсюнден билдирирге борчлуду эмда 7 иш кюнню ичинде сылтаулу тыйгъыч алмаса, ишлеге башларгъа боллукъду. Иесине болургъа боллукъ ишлени тизмеси 47.3 статьяны 6-чы пунктунда кёргюзтюлгенди эм, сёз ючюн, электро, жылыу, газ -, суу бла жалчытыу, канализация, кондиционер, от къоруулау эм видеокъарау системаланы ремонт этиу, лифт оборудованиягъа техника къарау эм ремонт этиу, фасадла бла юй башланы жер-жерли ремонт этиу эм башха аллай ишлени да къошады.
Конференциягъа къошулгъанла быллай джангылыкъла хайырланыучулагъа культура байлыкъны объектлерин сакълауну тынч этедиле, эркинлик берилген ишлени кенг спектри уа специализациялы лицензиялы организациялагъа айланмай объектлени иги техника болумда сакъларгъа мадар берликди деген оюмгъа келишгендиле. Аны юсюне да, ишлени бардырыуну билдириу джоругъу керекли документлени хазырлауну джоюмларын учуз этерге себеб болады.
Болгъан регионла арасы конференция тарих бла архитектураны клиса эсгертмелерин сакъларгъа излегенлени барысын да бирикдирген биринчи профессионал регионла арасы форум болгъанды.